۲۴ مهر ۱۳۹۸

رهبر معظّم انقلاب: علاج برون رفت از مشکلات کشور «اقتصاد مقاومتی» است.

شناسه خبر: ۹۳۴۳۷ ۱۶ تیر ۱۳۹۸ - ۱۰:۴۸ دسته : گزارش تحلیلی, مسیر انرژی ایران, نفت و انرژی
۰

یکی از راهکارهای مدیریت و کاهش مصرف بنزین همزمان با اجرای نظام سهمیه بندی، توسعه سوخت جایگزین یعنی CNG است. ایجاد تنوع در سبد انرژی و کاهش هزینه سوخت، مهمترین اثر افزایش سهم CNG در حوزه حمل و نقل است. جایگزینی بنزین با گاز طبیعی فشرده از سال ۱۳۸۶ تا سال ۱۳۹۳، علاوه بر کاهش فشار تحریم‌ها در تأمین امنیت انرژی، معادل ۲۵ میلیارد دلار منفعت برای کشور به ارمغان آورد.

به گزارش مقاومتی نیوز کتابچه «مسیر انرژی ایران» در پنجمین همایش سالانه اقتصاد مقاومتی رونمایی شد. در این کتابچه که با سبک و سیاقی هوشمندانه توسط شبکه تحلیلگران اقتصاد مقاومتی طراحی شده است، برای اولین بار یک رویکرد منسجم و مشخص در حوزه انرژی کشور پیشنهاد شده و بر اساس آن، ضمن ارائه ۳۳ اقدام راهبردی، سیاست های کلی انرژی جهت جایگزینی با سیاست های فعلی در این زمینه به مجمع تشخیص مصلحت نظام پیشنهاد شده است. (اینجا)

در فصل اول این کتابچه، کشورهای جهان با توجه به موقعیت جغرافیایی و همچنین تولیدکننده یا مصرف کننده بودن در بخش انرژی، رویکرد خود در استفاده از این کالای راهبردی را مشخص نموده اند و بر مبنای این رویکرد، برای بخش انرژی برنامه ریزی می‌کنند. انرژی به عنوان نهاده (سوخت) فعالیت های اقتصادی، انرژی به عنوان ماده خام و خوراک زنجیره ارزش، انرژی به عنوان کشنده صنعت، انرژی به عنوان تامین کننده درآمدهای ارزی و انرژی به عنوان ابزار دیپلماسی و امنیت بین المللی، ۵ رویکردی است که در بخش انرژی، در کشورهای جهان غالب است و به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار می گیرد.

با این وجود در ایران، تاکنون رویکرد مشخصی به عنوان مبنای سیاستگذاری ها و اقدامات بخش انرژی تعیین نشده است؛ لذا برنامه های این بخش، سمت و سوی واحدی نداشته و «پراکندگی و هدفگذاری نامشخص» یا «تجمیعی از همه اهداف خوب که تحقق آن همزمان با هم ممکن نیست»، در آن مشهود است. بنابراین ضروری است جمهوری اسلامی ایران نیز رویکردی مشخص، منسجم و یکپارچه در بخش انرژی داشته باشد تا از این ظرفیت بزرگ، به بهترین شکل استفاده شود.

طبق آنچه در بخش دوم از فصل اول این کتابچه آمده است، بر اساس شرایط جغرافیایی و مزایای جمهوری اسلامی ایران در در دسترسی به منابع نفت و گاز، هوشمندانه ترین رویکرد برای کشور در بخش انرژی عبارت است از «استفاده از نفت به عنوان ماده خام و خوراک زنجیره ارزش»، «استفاده از گاز به عنوان نهاده (سوخت) فعالیت های اقتصادی» و «استفاده از موقعیت جغرافیایی کشور به منظور توسعه تجارت منطقه ای انرژی». ضروریست این موارد در کنار اصول اقتصاد مقاومتی یعنی «درونزایی»، «برونگرایی» و «مردم محوری»، به عنوان نقشه راه و مبنای برنامه های کشور در بخش انرژی قرار گیرد.

دسته بندی مسائل بخش انرژی در ۶ بخش و پیشنهاد ۳۳ اقدام

مطابق با فصل دوم کتابچه مسیر انرژی ایران، انرژی سه کارکرد اساسی در اقتصاد دارد؛ این سه کارکرد در واقع خروجی‌های بخش انرژی است که معادل ورودی های آن به سایر بخش های اقتصاد محسوب می شود و عبارتند از:

  • «مصرف انرژی» به عنوان نهاده تولید
  • تامین ماده اولیه برای «زنجیره ارزش»
  • استفاده در تعامل با سایر کشور‌ها به‌منظور کسب درآمد یا افزایش وابستگی‌های متقابل اقتصادی و سیاسی یا «تجارت انرژی»

سه کارکرد فوق در صورتی محقق می‌شود که انرژی در فرآیند استخراج، تبدیل و انتقال وارد شود. بنابراین مسائل مرتبط با «تامین انرژی»، دسته‌ای دیگر از مسائل بخش انرژی است. در مقابل، آنچه بخش انرژی از اقتصاد دریافت می‌کند، عبارت است از مجموعه‌ کالاها، خدمات و منابع مالی و انسانی؛ که می‌توان آنها را ذیل عنوان «تامین مالی و زنجیره تامین» تجمیع کرد. در کنار این موارد، از مهمترین مسائلی که بین تمامی بخش‌های اقتصاد مشترک بوده و در بخش انرژی نیز مصادیق متعددی دارد، «ساختار اداره بخش انرژی» است. شیوه های حکمرانی، روال های جاری و روابط بین ذینفعان مختلف به ویژه تصمیم‌گیران حاکمیتی در بخش انرژی، ذیل این دسته قرار می گیرد.

بنابراین مسائل بخش انرژی کشور را می توان در ۶ دسته افراز نمود که عبارتند از ساختار اداره بخش انرژی، تامین انرژی، تجارت انرژی، زنجیره ارزش، مصرف انرژی، تامین مالی و زنجیره تامین. بر اساس این افراز، می توان برای بخش انرژی کشور برنامه ریزی کرد و اقدامات مرتبط با هر دسته را پیشنهاد نمود.

در ادامه این فصل بر اساس اصول اقتصاد مقاومتی و رویکرد حاکم بر بخش انرژی، ۳۳ اقدام راهبردی در این ۶ دسته پیشنهاد شده که اجرای آنها، به عنوان مسیر انرژی ایران ضروری است. در هر اقدام، نقش نهادی که باید به عنوان مجری فعالیت کند نیز مشخص شده است.

تنوع بخشی به سبد مصرف انرژی در حوزه حمل و نقل با «توسعه CNG»

در بخش ششم از فصل دوم این کتابچه، ۶ اقدام مرتبط با «مصرف انرژی» ارائه شده است. دومین اقدام در این زمینه، «تنوع بخشی به سبد مصرف انرژی در حوزه حمل و نقل از طریق توسعه CNG با اولویت حمل و نقل عمومی» است.

یکی از راهکارهای مدیریت و کاهش مصرف بنزین همزمان با اجرای نظام سهمیه بندی، توسعه سوخت جایگزین یعنی CNG است. توسعه CNG (گاز طبیعی فشرده‌شده) در ایران از سال ۱۳۸۳ شروع شد و با سرعت خوبی گسترش پیدا کرد و با جایگزین شدن به عنوان بخشی از مصرف بنزین کشور، باعث تامین امنیت عرضه انرژی در اوج تحریم‌ها شد.

استقبال مردم هم به دلیل قیمت کمتر CNG نسبت به بنزین، سهم قابل توجهی در رونق آن داشت. اما در سال‌های اخیر، استفاده از گاز فشرده به عنوان سوختی پاک و جایگزین برای خودروهای سبک و حتی مینی‌بوس‌ها و اتوبوس‌ها، کاهش یافته است. تا آنجا که براساس آمار رسمی شرکت ملّی گاز ایران، میزان استفاده از گاز فشرده در کشور از سال ۱۳۹۱ تا کنون، بطور میانگین ۲۰ میلیون متر مکعب در روز بوده و تغییری نداشته است.

تسهیل احداث جایگاه‌های CNG به‌ویژه در کلان‌شهرها با افزایش کارمزد جایگاه‌های سوخت متناسب با قیمت زمین، توسعۀ جایگاه‌های اختصاصی CNG برای تاکسی‌ها و وانت‌بارها در کلان‌شهرها و تسهیل فرایندهای دوگانه‌سوز کردن خودروها، تعویض مخازن فرسوده و رفع مشکلات فنی خودروهای دوگانه‌سوز، از جمله اقداماتی است که باید در این زمینه در دستور کار قرار گیرد.

ایجاد تنوع در سبد انرژی و کاهش هزینه سوخت، مهمترین اثر افزایش سهم CNG در حمل و نقل است. بررسی ها نشان می دهد جایگزینی بنزین با گاز طبیعی فشرده از سال ۱۳۸۶ تا سال ۱۳۹۳، معادل ۲۵ میلیارد دلار منفعت برای کشور به ارمغان آورد. چرا که CNG بسیار ارزان‌تر از بنزین است.
بنابراین ضروری است وزارت نفت با همکاری دیگر نهادها از جمله وزارت صمت و شهرداری ها، زمینه اجرای راهکارهای پیشنهادی در این زمینه را فراهم آورد.

انتهای پیام/ نفت و انرژی



جهت احترام به مخاطبان فرهیخته، نظرات بدون بازبینی منتشر می شود. لطفا نظرات خود را جهت تعميق و گسترش بحث ارائه نمایید. نظرات حاوی توهين، افترا و تهمت به ديگران پاک می شود.