۲۴ مهر ۱۳۹۸

رهبر معظّم انقلاب: علاج برون رفت از مشکلات کشور «اقتصاد مقاومتی» است.

شناسه خبر: ۹۳۰۷۹ ۱۰ تیر ۱۳۹۸ - ۱۰:۴۹ دسته : گزارش تحلیلی, مسیر انرژی ایران, نفت و انرژی
۰

ایران از ظرفیت قابل توجهی در صنعت سوخت رسانی به کشتی‌ها یا بانکرینگ در خلیج فارس برخوردار است که تا به حال به درستی از آن بهره نبرده است. در این راستا جزیره قشم به دلیل شرایط جغرافیایی مناسب خود می‌تواند به قطب بانکرینگ خلیج فارس تبدیل شود و سهم ایران از صنعت ۲۱ میلیارد دلاری بانکرینگ در خلیج فارس را از ۱۰ درصد کنونی به بیش از ۵۰ درصد افزایش دهد.

به گزارش مقاومتی نیوز کتابچه «مسیر انرژی ایران» در پنجمین همایش سالانه اقتصاد مقاومتی رونمایی شد. در این کتابچه که با سبک و سیاقی هوشمندانه توسط شبکه تحلیلگران اقتصاد مقاومتی طراحی شده است، برای اولین بار یک رویکرد منسجم و مشخص در حوزه انرژی کشور پیشنهاد شده و بر اساس آن، ضمن ارائه ۳۳ اقدام راهبردی، سیاست های کلی انرژی جهت جایگزینی با سیاست های فعلی در این زمینه به مجمع تشخیص مصلحت نظام پیشنهاد شده است. (اینجا)

در فصل اول این کتابچه، کشورهای جهان با توجه به موقعیت جغرافیایی و همچنین تولیدکننده یا مصرف کننده بودن در بخش انرژی، رویکرد خود در استفاده از این کالای راهبردی را مشخص نموده اند و بر مبنای این رویکرد، برای بخش انرژی برنامه ریزی می‌کنند. انرژی به عنوان نهاده (سوخت) فعالیت های اقتصادی، انرژی به عنوان ماده خام و خوراک زنجیره ارزش، انرژی به عنوان کشنده صنعت، انرژی به عنوان تامین کننده درآمدهای ارزی و انرژی به عنوان ابزار دیپلماسی و امنیت بین المللی، ۵ رویکردی است که در بخش انرژی، در کشورهای جهان غالب است و به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار می گیرد.

با این وجود در ایران، تاکنون رویکرد مشخصی به عنوان مبنای سیاستگذاری ها و اقدامات بخش انرژی تعیین نشده است؛ لذا برنامه های این بخش، سمت و سوی واحدی نداشته و «پراکندگی و هدفگذاری نامشخص» یا «تجمیعی از همه اهداف خوب که تحقق آن همزمان با هم ممکن نیست»، در آن مشهود است. بنابراین ضروری است جمهوری اسلامی ایران نیز رویکردی مشخص، منسجم و یکپارچه در بخش انرژی داشته باشد تا از این ظرفیت بزرگ، به بهترین شکل استفاده شود.

طبق آنچه در بخش دوم از فصل اول این کتابچه آمده است، بر اساس شرایط جغرافیایی و مزایای جمهوری اسلامی ایران در در دسترسی به منابع نفت و گاز، هوشمندانه ترین رویکرد برای کشور در بخش انرژی عبارت است از «استفاده از نفت به عنوان ماده خام و خوراک زنجیره ارزش»، «استفاده از گاز به عنوان نهاده (سوخت) فعالیت های اقتصادی» و «استفاده از موقعیت جغرافیایی کشور به منظور توسعه تجارت منطقه ای انرژی». ضروریست این موارد در کنار اصول اقتصاد مقاومتی یعنی «درونزایی»، «برونگرایی» و «مردم محوری»، به عنوان نقشه راه و مبنای برنامه های کشور در بخش انرژی قرار گیرد.

دسته بندی مسائل بخش انرژی در ۶ بخش و پیشنهاد ۳۳ اقدام

مطابق با فصل دوم کتابچه مسیر انرژی ایران، انرژی سه کارکرد اساسی در اقتصاد دارد؛ این سه کارکرد در واقع خروجی‌های بخش انرژی است که معادل ورودی های آن به سایر بخش های اقتصاد محسوب می شود و عبارتند از:

  • «مصرف انرژی» به عنوان نهاده تولید
  • تامین ماده اولیه برای «زنجیره ارزش»
  • استفاده در تعامل با سایر کشور‌ها به‌منظور کسب درآمد یا افزایش وابستگی‌های متقابل اقتصادی و سیاسی یا «تجارت انرژی»

سه کارکرد فوق در صورتی محقق می‌شود که انرژی در فرآیند استخراج، تبدیل و انتقال وارد شود. بنابراین مسائل مرتبط با «تامین انرژی»، دسته‌ای دیگر از مسائل بخش انرژی است. در مقابل، آنچه بخش انرژی از اقتصاد دریافت می‌کند، عبارت است از مجموعه‌ کالاها، خدمات و منابع مالی و انسانی؛ که می‌توان آنها را ذیل عنوان «تامین مالی و زنجیره تامین» تجمیع کرد. در کنار این موارد، از مهمترین مسائلی که بین تمامی بخش‌های اقتصاد مشترک بوده و در بخش انرژی نیز مصادیق متعددی دارد، «ساختار اداره بخش انرژی» است. شیوه های حکمرانی، روال های جاری و روابط بین ذینفعان مختلف به ویژه تصمیم‌گیران حاکمیتی در بخش انرژی، ذیل این دسته قرار می گیرد.

بنابراین مسائل بخش انرژی کشور را می توان در ۶ دسته افراز نمود که عبارتند از ساختار اداره بخش انرژی، تامین انرژی، تجارت انرژی، زنجیره ارزش، مصرف انرژی، تامین مالی و زنجیره تامین. بر اساس این افراز، می توان برای بخش انرژی کشور برنامه ریزی کرد و اقدامات مرتبط با هر دسته را پیشنهاد نمود.

در ادامه این فصل بر اساس اصول اقتصاد مقاومتی و رویکرد حاکم بر بخش انرژی، ۳۳ اقدام راهبردی در این ۶ دسته پیشنهاد شده که اجرای آنها، به عنوان مسیر انرژی ایران ضروری است. در هر اقدام، نقش نهادی که باید به عنوان مجری فعالیت کند نیز مشخص شده است.

ظرفیت جزیره قشم در تبدیل شدن به «قطب بانکرینگ خلیج فارس»

در بخش چهارم از فصل دوم این کتابچه، ۶ اقدام مرتبط با «تجارت انرژی» ارائه شده است. ششمین اقدام در این زمینه، «ایجاد قطب بانکرینگ خلیج فارس در جزیره قشم» است.

عملیات بانکرینگ عبارت است از ارائه سوخت مورد نیاز به كشتی ها در زمان دقیق و با کیفیت و قیمت مناسب؛ تحویل سوخت بر روی دریا با استفاده از شناورهای مخصوص و یا پهلوگیری كشتی در اسکله‌های سوخت‌رسانی، دو روش انجام عملیات بانکرینگ است؛ كه البته روش دوم متداول‌تر و دارای صرفه‌ اقتصادی قابل قبولی است و با شرایط جغرافیایی ایران نیز تناسب دارد.

ایران به خصوص در جزیره قشم، ظرفیت نفتی و جغرافیایی قابل توجهی برای توسعه عملیات بانکرینگ دارد؛ اما به دلیل غفلت از این موضوع و بروز تحریم ها، عملیات بانکرینگ در ایران کم رونق شده است و برای توسعه آن، برنامه مشخصی وجود ندارد.

ظرفیت درآمد ۲۱ میلیارد دلاری از طریق بانکرینگ در حوزه خلیج فارس، موجب شد تا طرح جامع سوخت رسانی به کشتی ها (بانکرینگ) در سال ۱۳۸۴ تهیه و تدوین گردد. بر اساس هدفگذاری صورت گرفته، ۵۰ درصد از سهم درآمد بانکرینگ خلیج فارس برای ایران در نظر گرفته شد؛ اما در اجرا، این هدفگذاری محقق نشده و در حال حاضر، سهم ایران از بانکرینگ خلیج فارس در بهترین حالت، تنها به ۱۰ درصد می رسد.

توسعه عملیات بانکرینگ نیازمند هماهنگی و همکاری دستگاه ها و ارگان های مختلفی است؛ برای مثال راه‌اندازی یک پروژه بانکرینگ، به همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی در زمینه گمرک، وزارت راه و شهرسازی در خصوص تشریفات دریایی و عوارض بندری و وزارت نفت برای تامین سوخت مستمر و منظم نیاز دارد. با این وجود، مهمترین مسئله در حال حاضر این است که عملیات بانکرینگ، متولّی مشخصی در کشور ندارد.

بنابراین ضروری است ابتدا دولت، متولّی این حوزه را مشخص نماید و برنامه مشخصی برای توسعه عملیات بانکرینگ تدوین کند. بررسی ها نشان می دهد با توجه به محوریت سوخت‌رسانی در عملیات بانکرینگ، وزارت نفت باید متولی اصلی توسعه این فعالیت باشد.

انتهای پیام/ نفت و انرژی



جهت احترام به مخاطبان فرهیخته، نظرات بدون بازبینی منتشر می شود. لطفا نظرات خود را جهت تعميق و گسترش بحث ارائه نمایید. نظرات حاوی توهين، افترا و تهمت به ديگران پاک می شود.