۰۲ آذر ۱۳۹۶

رهبر معظّم انقلاب: علاج برون رفت از مشکلات کشور «اقتصاد مقاومتی» است.

شناسه خبر: ۲۸۶۲۴ ۲۹ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۱:۲۸ نام نویسنده: احسان امیدی دسته : پایش عملکرد دستگاه‌ها, ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی, گزارش, نفت و انرژی, وزارت نیرو
۰

یکی از مواردی که در تکالیف وزارت نیرو برای تحقق اقتصاد مقاومتی، چه در سال گذشته و چه در سال جاری به آن اشاره نشده اما از اهمیت بالایی برخوردار است، ساماندهی اقتصاد صنعت برق کشور است.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اقتصاد مقاومتی (مقاومتی نیوز)، ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی در اردیبهشت ماه سال جاری برنامه ۱۹ دستگاه برای تحقق اقتصاد مقاومتی در سال ۱۳۹۶ را ابلاغ نمود.

بر این اساس تعداد پروژه های اقتصاد مقاومتی دستگاه ها از ۱۲۱ پروژه در سال ۹۵ به ۹۶ پروژه در سال جاری کاهش یافته است.

تعداد دستگاه های صاحب پروژه نیز از ۲۳ دستگاه به ۱۹ دستگاه کاهش یافته است که طی آن، دو دستگاه جدید یعنی سازمان اداری و استخدامی و سازمان استاندارد به دستگاه های صاحب پروژه در اقتصاد مقاومتی اضافه شده اند و ۶ دستگاه یعنی وزارت دادگستری، شورای عالی مناطق آزاد، وزارت فرهنگ، معاونت اجرایی، معاونت حقوقی و وزارت امور خارجه دیگر پروژه ای در اقتصاد مقاومتی ندارند.

این ابلاغیه در حالی انجام شد که هنوز گزارش مشخصی از وضعیت اجرای پروژه های اقتصاد مقاومتی توسط دستگاه ها در سال ۱۳۹۵ ارائه نشده و آسیب شناسی مشخصی از کمیت و کیفیت پروژه های ابلاغ شده توسط ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی صورت نگرفته است.

وزارت نیرو از دستگاه هایی است که هم در سال گذشته و هم در سال جاری، پروژه هایی برای تحقق اقتصاد مقاومتی در دستور کار داشته است. تکلیف این وزارتخانه در سال گذشته ۱۷ پروژه و در سال جاری ۱۴ پروژه اقتصاد مقاومتی به شرح زیر بوده است:

۱۳۹۵ ۱۳۹۶
کاهش تلفات شبکه توزیع برق به کمتر از ۱۰% و تک رقمی شدن آن برای اولین بار در صنعت برق کشور کاهش تلفات شبکه توزیع برق به کمتر از ۱۰ درصد
نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاه‌ها (۵۰۰۰۰ دستگاه‌ کنتور فهام و ۷۰۰۰ دستگاه‌ کنتور حجمی مکمل آن) و نصب ابزارهای اندازه‌گیری مناسب در منابع آب‌های سطحی بر روی ۱۰۰۰ ایستگاه نصب ۵۰ هزار دستگاه کنتور هوشمند آب و برق (طرح فهام) و ۷۰۰۰ دستگاه کنتور حجمی بر روی چاه ها و نصب ابزارهای اندازه گیری مناسب در منابع آب های سطحی بر روی ۷۰۰ ایستگاه
پر و مسلوب المنفعه نمودن ۲۰۰۰۰ حلقه چاه‌ فاقد پروانه و مضر به مصالح عمومی پر و مسلوب المنفعه نمودن ۱۵۰۰۰ هزار حلقه چاه فاقد پروانه و مضر به مصالح عمومی
احداث بخش بخار نیروگاه های گازی به ظرفیت ۷۰۰۰ مگاوات (شروع عملیات اجرایی سال ۹۵) شروع عملیات اجرایی احداث بخش بخار نیروگاه های گازی به ظرفیت ۴۰۰۰ مگاوات
آبگیری و یا افتتاح ۱۰ سد با ظرفیت تنظیم آب ۱۵۶۵ میلیون مترمکعب (آبهای مرزی) آبگیری و یا افتتاح ۹ سد با ظرفیت تنظیم آب ۴۰۰ میلیون متر مکعب (آب های مرزی)
بهره‌برداری از۰۰۰ ۵۰ هکتار شبکه‌های آبیاری و زهکشی اصلی (آبهای مرزی) بهره برداری از ۷۰ هزار هکتار شبکه های آبیاری و زهکشی اصلی (آب های مرزی)
آبگیری و یا افتتاح ۴ سد با ظرفیت تنظیم‌ آب ۵۰۰ میلیون مترمکعب (عمدتاً با هدف تامین آب شرب) (غیر طرح‌های مرزی) آبگیری و یا افتتاح ۸ سد به حجم مخزن ۸۵۵ میلیون متر مکعب (عمدتا با هدف تامین آب شرب) (آب های غیر مرزی)
بهره‌برداری از ۵۰۰۰ هکتار شبکه‌های آبیاری و زهکشی اصلی (غیر طرح‌های مرزی) بهره برداری از ۱۰ هزار هکتار شبکه های آبیاری و زهکشی اصلی (آب های غیر مرزی)
تامین آب شرب بیش از ۲۰۰۰ روستا با جمعیتی بالغ بر ۲,۱ میلیون نفر تامين آب شرب ۱۰۰۰روستا با جمعيتي بالغ بر ۸۰۰ هزار نفر
واگذاری ۲۳ پروژه آب و فاضلاب به بخش خصوصی به روش‌های BOO، BOT و بیع‌متقابل با ارزش ۱۷۰۰ میلیارد تومان واگذاري ۲۰ پروژه آب و فاضلاب به بخش خصوصي به روش‌هاي  ROT، BOT، BOO و بيع‌متقابل
تکمیل و بهره برداری بیش از ۲۵۰۰ مگاوات نیروگاه جدید شامل (حرارتی، آبی، G.D و انرژی‌های تجدیدپذیر) تکمیل و بهره برداری بیش از ۴۲۱۹ مگاوات نیروگاه جدید شامل (۳۰۰۰ مگاوات حرارتی، ۴۱۹ مگاوات برقابی، ۳۰۰ مگاوات تولید پراکنده و ۶۰۰ مگاوات انرژی های تجدید پذیر)
تکمیل و بهره برداری ۲۶ تصفیه‌خانه فاضلاب به ظرفیت ۴۲۰,۰۰۰ مترمکعب در شبانه‌روز تكميل و بهره برداري از ۲۳ تصفيه‌خانه فاضلاب به ظرفيت ۴۲۱۰۰۰ مترمكعب در شبانه‌روز
احداث ۱۰۰۰۰ مگاوات ظرفیت اسمی تولید برق توسط بخش خصوصی (شروع عملیات اجرایی سال ۹۵) شروع عملیات اجرایی احداث ۲۰۰۰ مگاوات نیروگاه برق حرارتی توسط بخش دولتی وخصوصی
اجرای سیستم AMII  و شروع هوشمندسازی شبکه با نصب ۴۰۰ هزار کنتور هوشمند (طرح فهام) در سال ۱۳۹۵ (با اولویت مشترکین دیماندی، صنعتی و کشاورزی) نصب ۳۰۰ هزار کنتور هوشمند برق (طرح فهام)
تکمیل و بهره برداری از نیروگاه پرند
اتمام عملیات برق رسانی به کلیه روستاهای دارای ده تا بیست خانوار
اصلاح الگوی مصرف‌ آب در بخش شرب (کاهش درصد تعداد واحدهای با مصرف بالای ۲۰ متر مکعب در سطح کشور به ۲۲,۵ درصد)

۳ پروژه از دستور کار وزارت نیرو خارج شد

سه پروژه «تکمیل و بهره برداری از نیروگاه پرند»، «اتمام عملیات برق رسانی به کلیه روستاهای دارای ده تا بیست خانوار» و «اصلاح الگوی مصرف آب در بخش شرب (کاهش درصد تعداد واحدهای با مصرف بالای ۲۰ متر مکعب در سطح کشور به ۲۲,۵ درصد)»، پروژه هایی هستند که تنها در سال ۹۵ در دستور کار وزارت نیرو به عنوان تکلیف در اقتصاد مقاومتی قرار گرفته بودند.

مابقی پروژه ها با تغییراتی در کمیت و حجم آنها برای سال ۹۶ نیز تعریف شده اند. به طوری که از نظر ماهیت، تغییر قابل توجهی نداشته اند. همچنین پروژه جدیدی در سال جاری به تکالیف وزارت نیرو در اقتصاد مقاومتی اضافه نشده است.

در ادامه بررسی عملکرد وزارت نیرو در اجرای پروژه های اقتصاد مقاومتی سال ۹۵ پرداخته می شود؛ هرچند تاکنون گزارش مشخص و یکپارچه ای از وضعیت این پروژه ها ارائه نشده است:

کاهش تلفات شبکه توزیع برق به کمتر از ۱۰ درصد

به گفته مسئولین وزارت نیرو، تلفات برق از ۱۵.۵ درصد در ابتدای سال ۹۳، به ۱۱.۴ درصد در پایان سال ۱۳۹۴ رسید و مطابق استانداردهای بین المللی چنانچه تلفات توزیع برق در کشور به حدود هفت درصد برسد، صرفه جویی مناسبی را در مصرف انرژی به دنبال خواهد داشت.

این عدد طبق گفته هوشنگ فلاحتیان معاون وزیر نیرو تا پایان سال۹۵ به ۱۰.۷ درصد رسید. بنابراین  هدف پیش بینی شده  در پروژه های اولویت دار وزارت نیرو در حوزه اقتصاد مقاومتی، در سال ۹۵ محقق نشد و لذا این پروژه بازهم در اولویت های کاری وزارت نیرو، برای سال ۹۶ قرار گرفت.

نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاه‌ها و نصب ابزارهای اندازه گیری مناسب در منابع آب های سطحی

مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در دی ماه ۹۵ در این زمینه بیان نموده است که از ابتدای امسال، از ۴۰۰ هزار حلقه چاه موجود در کشور، بیش از ۵۴ هزار حلقه چاه کشاورزی به کنتورهای هوشمند مجهز شده است.

وی همچنین در مورد تجهیز ۷ هزار حلقه چاه به کنتور حجمی مکمل نیز گفت: با توجه به محدودیت منابع مالی، تاکنون حدود ۳ هزار ۶۰۰ حلقه چاه به کنتور و لوازم اندازه گیری مجهز شده‌اند.

در نتیجه مطابق با گزارشات موجود، پروژه تجهیز ۵۰ هزار حلقه چاه در کشور به کنتور هوشمند به طور کامل اجرا شده است؛ همچنین پروژه تجهیز ۷ هزار حلقه جاه به کنتور مکمل حجمی، پیشرفت ۵۱ درصدی داشته است. این پروژه عینا و با همین کمیت برای سال ۹۶ در نظر گرفته شده است

درضمن درخصوص نصب ابزارهای اندازه‌گیری مناسب در منابع آب‌های سطحی بر روی ۱۰۰۰ ایستگاه گزارش مشخصی ارائه نشده است و همین پروژه برای ۷۰۰ ایستگاه در سال ۹۶ مجددا در دستور کار قرار گرفته است.

پر و مسلوب المنفعه نمودن ۲۰۰۰۰ حلقه چاه‌ فاقد پروانه و مضر به مصالح عمومی

با آغاز اجرای طرح تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی تاکنون ۷۰۰ تا ۷۵۰ میلیون مترمکعب کاهش مصرف آب وجود داشته است که ۵۰ درصد این عدد، با مسدود کردن چاه‌ها و ۵۰ درصد ناشی از کنترل اضافه برداشت‌ها بوده است.

در سال ۹۵ در حدود ۱۰ هزار و ۶۰۰ حلقه چاه غیرمجاز در کشور مسدود شده و لذا در مورد مسدود کردن چاه های غیر مجاز تا دی ماه سال ۹۵، ۵۳ درصد پیشرفت مشاهده گردیده است که یک پیشرفت متوسط را نشان می دهد.

همین پروژه برای سال ۹۶ اینبار با تعداد ۱۵۰۰۰ حلقه چاه مجددا در دستور کار وزارت نیرو قرار گرفته است.

احداث بخش بخار نیروگاه های گازی به ظرفیت ۷۰۰۰ مگاوات

مطابق اطلاعات در دسترس، در حال حاضر به میزان بیش از ۲۶ هزار مگاوات ظرفیت نامی نیروگاه گازی در کشور وجود دارد که متوسط راندمان آن‌ها ۳۱ درصد است. در صورتی که این نیروگاه‌ها به سیکل ترکیبی تبدیل شود، راندمان آن‌ها به بیش از ۴۰ درصد افزایش می‌یابد.

تا پایان سال ۹۵، ۳۰ درصد از اهداف مربوط به این پروژه محقق گردیده و عملیات اجرایی آن آغاز شده است. لازم به ذکر است که این پروژه به بیش از ۱.۵ میلیارد دلار سرمایه نیاز دارد که البته محل تامین منابع آن مشخص نشده است.

«تکمیل و بهره برداری از نیروگاه پرند » و «تکمیل و بهره برداری بیش از ۲۵۰۰ مگاوات نیروگاه جدید شامل (حرارتی، آبی،D  و انرژی‌های تجدیدپذیر)»

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وزارت نیرو (پاون) پروژه نیروگاه پرند تا پایان سال ۹۵ در حدود ۷۵ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. پیش بینی می شد این طرح در تابستان سال جاری اجرا شود که تا کنون این مهم محقق نشده است.

احداث ۱۰۰۰۰ مگاوات ظرفیت اسمی تولید برق توسط بخش خصوصی

با این حال، مدیرعامل شرکت مادرتخصصی تولید برق حرارتی در آذرماه سال گذشته در این زمینه گفته است که عملیات اجرایی ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه جدید در بخش دولتی و خصوصی از ابتدای سال ۹۵ آغاز شده است. به گفته طرزطلب، در این زمینه عملیات اجرایی نیروگاه‌های قشم ۲، ماکو، لامرد و بندرعباس آغاز شده و طبق برنامه در حال انجام است.

گزارش مشخصی از وضعیت این پروژه در دسترس نیست که ارزیابی در خصوص آن را غیرممکن می سازد.

اجرای سیستم AMI و شروع هوشمندسازی شبکه با نصب ۴۰۰ هزار کنتور هوشمند (طرح فهام) در سال ۱۳۹۵

در این زمینه کردی مدیرعامل شرکت مادرتخصصی توانیر در آذرماه سال ۹۵ با بیان اینکه در بخش فهام و اجرای سامانه AMI و شروع هوشمند سازی جزو کشورهایی هستیم که ساخت کنتور در آنها بومی شده است، گفته است که در سال جاری، ۴۰۰ هزار کنتور هوشمند با اولویت مشترکان دیماندی، صنعتی و کشاورزی نصب شده و قرارداد جهت اجرای طرح فهام در مناطق ۵ گانه کشور با مرکزیت استان های تهران، مشهد، اهواز، زنجان و بوشهر منعقد شده است.

چیت چیان نیز در این زمینه بیان کرده بود که با مشارکت بخش خصوصی، توانسته‌ایم ۵ کارخانه سازنده کنتور هوشمند در کشور ایجاد کنیم که با استاندارد قابل قبولی کنتور هوشمند تولید و نصب می‌کنند.

بر اساس این اظهارات، به نظر می رسد که وزارت نیرو در اجرای این پروژه، عملکرد خوبی از خود نشان داده و آن را تکمیل نموده است. برای سال ۹۶ نصب ۳۰۰ هزار کنتور هوشمند برق (طرح فهام) به عنوان پروژه وزارت نیرو در نظر گرفته شده است.

اتمام عملیات برق رسانی به کلیه روستاهای دارای ده تا بیست خانوار

در این زمینه مدیرعامل توانیر در آذرماه سال ۹۵ با اشاره به اینکه هم اکنون ۳۴۴ روستای فاقد برق در کشور داریم، اظهار داشته است که تعداد ۳۴ هزار خانوار عشایری فاقد برق نیز در کشور داریم که تلاش می کنیم تا هرچه زودتر به آنها نیز برق رسانی کنیم. در حال حاضر روستاهای صعب العبور نیز از طریق انرژی فتوولتائیک برق دار می شوند.

بر اساس گزارش چیت چیان در پایان سال ۹۵، تمامی روستاهایی که بیش از ۱۰ خانوار سکنه دارند، برق‌دار شدند؛ براساس آمارهای اعلام شده تعداد کل این روستاها ۵۸۰ روستا است. بدین ترتیب وزارت نیرو در انجام این پروژه عملکرد قابل قبولی داشته است و این پروژه برای سال ۹۶ تعریف نشده است.

پروژه های وزارت نیرو در بخش آب

طبق اظهار نظر مرکز پژوهش های مجلس، کلیه پروژه‌های اولویت دار وزارت نیرو در بخش آب همگی مربوط به مسائلی هستند که بخش آب، همواره در آنها با مشکل جدی رو به رو بوده است و پروژه‌های تعیین شده می‌توانند این چالش‌ها را رفع کنند.

البته باید گفت که این پروژه‌ها، زیر مجموعه طرح‌های عمرانی محسوب می‌شوند و امکان تأمین مالی آنها با میزان درآمد نفت دولت ارتباط مستقیم دارد.

نکته دیگر اینکه این پروژه‌ها به طور مستقیم به اقتصاد مقاومتی ارتباطی ندارند و سایر رویکردهای اقتصادی نیز قائل به اجرای چنین پروژه‌هایی هستند.

از نقطه نظر منابع مالی، وزارت نیرو برای هر یک از پروژه‌ها منابع مالی لازم را پیش‌بینی نموده است اما با توجه به مشکلاتی که طی سال‌های اخیر در روند تخصیص بودجه پروژه‌های مختلف وجود داشته است، چنانچه این روند در سال‌های آتی نیز ادامه یابد،‌ طبعا انجام پروژه‌های مربوطه با مشکل مواجه خواهد شد.

در تعدادی از این پروژه ها گزارشی ارائه نشده است اما در بعضی دیگر گزارش هایی وجود دارد که در ادامه بررسی می شود.

طبق اظهارات چیت چیان وزیر نیرو، تا اواخر آبان ماه ۹۵، یک هزار و ۴۸۶ روستا از آب مناسب برخوردار شدند که ۷۸۰ هزار نفر را تحت پوشش قرار داده است. بنابراین مطابق برنامه، وزارت نیرو می بایست تا پایان سال ۹۵، آب شرب ۲۰۰۰ روستا را به اتمام برساند که این پروژه در سال ۹۵ در حدود ۷۴ درصد پیشرفت داشته است.

همچنین طبق گفته حمیدرضا جانباز مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، از ۲۳ پروژه آب و فاضلاب، ۲۲ پروژه منتج به انعقاد قرارداد در مردادماه سال جاری شده است. این پروژه‌ها که توسط بخش خصوصی اجرایی خواهند شد، به روش‌های BOO  و BOT و بیع متقابل منعقد شده است.

در خصوص پروژه اصلاح الگوی مصرف آب شرب نیز بر اساس گزارشات مجامع شرکت های آب و فاضلاب شهری، در حال حاضر در حدود ۲۵ درصد واحدهای خانگی دارای مصرفی بالای ۲۰ مترمکعب در هر ماه می باشند. در این پروژه هدف کاهش مصرف این واحدها به زیر ۲۰ متر مکعب در ماه می باشد. جریمه واحدهای با مصرف بالای ۲۰ مترمکعب در ماه به میزان ۲ برابر نرخ مصوب (علاوه بر نرخ مصوب) و نصب تجهیزات کاهنده مصرف برای کلیه واحدها از جمله اقداماتی است که برای این پروژه انجام شده است. همچنین در این پروژه مقرر گردیده است که علاوه بر فعالیت های فرهنگی و تعرفه ای و قانونی، کلیه واحدهای پرمصرف هریک حداقل به یک سردوش و فلاش تانک کم مصرف و سایر تجهیزات کاهنده مجهز گردند. گزارش کمی و کیفی خاصی از روند پیشرفت این پروژه در دست نیست و نیز این پروژه برای سال ۹۶ در نظر گرفته نشده است.

از سایر پروژه های حوزه آب وزارت نیرو گزارش مشخصی ارائه نشده است. با این حال می توان گزارش ارائه شده در خصوص دیگر پروژه ها را مثبت ارزیابی نمود و عملکرد وزارت نیرو را در دستیابی به اهداف آن قابل توجه دانست. هرچند همانطور که بیان شد، این پروژه ها جزو وظایف ذاتی این وزارتخانه بوده است.

همین پروژه ها با تغییراتی در کمیت آنها برای سال ۹۶ نیز در نظر گرفته شده است که تفاوت آنها در جدول ابتدایی گزارش قابل مشاهده است.

جمع بندی

ویژگی پروژه های وزارت نیرو در اقتصاد مقاومتی نسبت به سایر دستگاه ها، کمّی بودن و قابل اندازه گیری بودن آن است. همین باعث شده است تا ارزیابی این پروژه ها فارغ از بررسی نسبت آن با اقتصاد مقاومتی، امکانپذیر باشد.

بخشی از پروژه های وزارت نیرو به عنوان وظایف ذاتی این وزارتخانه بوده و نمی توان به طور مستقیم آن را در راستا و چارچوب اقتصاد مقاومتی قلمداد کرد؛ با این حال عملکرد این وزارتخانه در اجرای این پروژه ها قابل قبول بوده و عمده پروژه ها به ثمر رسیده است. هرچند این به معنای هم جهت بودن تمامی اقدامات این وزارتخانه با اقتصاد مقاومتی نبوده و تنها در خصوص پروژه های تعریف شده صادق است.

جای خالی «اقتصاد صنعت برق» در میان پروژه ها

یکی از پروژه هایی که در فعالیت های وزارت نیرو چه در سال گذشته و چه در سال جاری به آن اشاره نشده است و در جهت اقتصاد مقاومتی و تحقق آن است، ساماندهی اقتصاد صنعت برق کشور است. (اینجا را بخوانید)

در واقع از مهم‌ترین چالش‌های وزارت نیرو در سال‌های اخیر، اقتصادی نبودن صنعت برق بوده است که ریشه آن در تفاوت میان قیمت تمام‌شده با قیمت فروش برق ارزیابی می‌شود. در حال حاضر متوسط قیمت فروش برق در کشور به ازای هر کیلووات ساعت ۵۰ تومان است که از هزینه تمام‌شده ۸۵ تومانی آن کمتر است.

این تفاوت قیمت هر سال بدهی های جدیدی  برای این وزارتخانه ایجاد می‌کند که باعث شده این وزارتخانه هم اکنون حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان به بخش غیردولتی از این مسیر بدهکار باشد. این مسئله، مشکلات متعددی را برای شرکت‌های فعال در صنعت برق ایجاد کرده و در شرایط کنونی که این شرکت‌ها کشور را در زمینه ساخت نیروگاه‌ها به خودکفایی رسانده‌اند، انگیزه شان را برای ادامه فعالیت در این صنعت کاهش داده است.

امید است که در سال جاری و با وزیر جدیدی که برای این وزارتخانه انتخاب می شود، علاوه بر پیگیری و اجرای پروژه های تعریف شده، این مهم نیز در دستور کار وزارت نیرو قرار گیرد.



جهت احترام به مخاطبان فرهیخته، نظرات بدون بازبینی منتشر می شود. لطفا نظرات خود را جهت تعميق و گسترش بحث ارائه نمایید. نظرات حاوی توهين، افترا و تهمت به ديگران پاک می شود