۲۶ مهر ۱۳۹۷

رهبر معظّم انقلاب: علاج برون رفت از مشکلات کشور «اقتصاد مقاومتی» است.

شناسه خبر: ۱۸۶۶۱ ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۶ - ۰۸:۴۲ کارشناس: عبدالله فروتن دسته : غذا و کشاورزی, گزارش تحلیلی
۰

بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی در سال ۱۳۵۷ نهادهای مختلفی برای خدمت همه جانبه به اقتصاد روستائیان و کمک به کشاورزان تشکیل شد.

به گزارش شبکه تحلیلگران اقتصاد مقاومتی، اقتصاد روستایی عبارت است از کلیه فعالیت های فردی و اجتماعی که در محیط روستا به منظور گذران زندگی و تامین رفاه روستاییان به وقوع می‌ پیوندد. بر همین اساس اقتصاد روستایی از جمله عوامل مهمی است که می تواند در رشد و توسعه اقتصاد یک کشور از جمله ایران موثر باشد. اهمیت این امر تاحدی است که به عقیده کارشناسان باید شرایطی فراهم کرد تا مردم ما از شهرها به سمت روستاها مهاجرت معکوس کنند.

در گزارش های قبلی روند تغییرات اقتصاد روستایی قبل و بعد از دوره اصلاحات ارضی بررسی شد و بیان گردید که ایران در آن دوران یکی از صادر کنندگان مواد غذایی به شمار می رفت؛ اما بعد از مدتی به یک وارد کننده‌ی تمام عیار تبدیل شد. همچنین اجرای اصلاحات ارضی سبب فقیرتر شدن میلیون ها روستایی و افزایش بیکاری شد. سپس پنج برنامه عمرانی توسعه بررسی گردید و بیان شد که در سه برنامه اول،  فصل خاصی از منابع عمرانی به روستاها اختصاص نیافت و حتی در برنامه های چهارم و پنج قبل از انقلاب نیز به وضعیت اقتصادی و عمرانی روستائیان توجه اندکی شد.

در این گزارش به وضعیت اقتصاد جامعه روستایی در اوایل انقلاب اسلامی خواهیم پرداخت.

پس از انقلاب اسلامی برنامه های توسعه روستایی بر خلاف برنامه های قبل از انقلاب که از الگوی رشد اقتصادی پیروی می کردند، عمدتا مبتنی بر الگوی پاسخ به نیازهای اساسی و با هدف اولیه توزیع مجدد منابع شکل گرفته بودند. در همین راستا دولت با قرار دادن کشاورزی به عنوان محور توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی، کوششهای را در زمینه عمران و تعیین مالکیت زمین آغاز کرد.

در این دوران دولت در قالب برنامه های اجرایی بخشی و تبصره های قانونی، به تخصیص اعتبار برای مناطق روستایی پرداخته و بر دو الگوی بنیادی زیر در توسعه روستایی تأکید کرده است:

  •  راهبردهایی که موجب تغییرات مطلوب در ساختار تولیدی اجتماعات روستایی می شوند
  •  افزایش تولید کشاورزی و بهبود معیارهای زندگی کشاورز و خانواده اش

الگوی اول از طریق بهبود وضعیت مالکیت زمین، اصلاحات ارضی اسلامی، بهره وری از منابع طبیعی بالقوه و سایر فعالیتهایی که باید موجب ارتقای وضعیت اقتصادی- اجتماعی در مناطق روستایی شوند پیگیری می شود و الگوی دوم مبتنی بر گسترش برنامه های نوین کشاورزی و به کارگیری تکنولوژی مناسب است. در قالب این برنامه، توسعه در زمینه کشاورزی به عهده وزارت کشاورزی بود.

از جمله اهداف این وزارتخانه، حرکت به سوی استقلال و خودکفایی کشور، بهبود اوضاع اجتماعی و اقتصادی مناطق روستایی و عشایری، ایجاد زمینه جهت رشد شخصیت انسانی روستائیان از طریق مشارکت و نظارت آنان در فعالیتهای روستایی و بسیج مردم جهت سازندگی و عمران روستایی است.

درخلال این برنامه شاهد تشکیل نهادها و مجموعه هایی چون هیئت های هفت نفره واگذاری زمین و مشاع های تولیدی، مراکز خدمات کشاورزی و تعاونی های تولید کشاورزی بوده ایم که تأثیر گذاری مستقیمی بر روند توسعه روستایی داشته اند. در ادامه به این نهادها خواهیم پرداخت:

هیئت های هفت نفره

در زمان رژيم پهلوي، بسياري از اراضي حاصلخيز و مرغوب به طرق مختلف از صاحبان آنها ستانده مي‏شد و به دارايي‏ های خاندان پهلوي ملحق مي‏گشت. پس از پيروزي انقلاب اسلامي و با فراهم شدن مقدمات اجراي برنامه اصلاحات زمين در استان‏ها، هيئت‏ های هفت نفره واگذاري زمين در شهرستان‏ها تعيين شدند تا كار تقسيم اراضي را به موجب طرح اصلاحات ارضي اسلامي آغاز نمايند. در اين راستا با اصلاح لايحه واگذاري زمين، تقسيم اراضی بين كشاورزان آغاز شد كه بر اساس آن، اراضي احيا شده كه در دست افراد و شركت‏هاي طاغوت بوده و نيز اراضي موات و مراتع كه در اختيار دولت اسلامي بود با رعايت مصالح جامعه در اختيار افراد گذاشته مي‏شد. همچنين اراضي بايری كه قبلاً آباد بوده و نيز اراضي آباد، با رعايت موازين شرعی و به مقتضاي حكم حاكم اسلامي، تصميم‏ گيری شد.

واحدهای تولیدی مشاع

در این واحدها جمعی از افراد یک قطعه زمینی از دولت می گیرند و به طور مشترک از امکانات و وسایلی که دولت در اختیار آنان قرار داده است استفاده می کنند. از علل اصلی شکل گیری چنین نهادی در روستاها میتوان به جلوگیری از قطعه قطعه شدن اراضی زراعی و اتلاف منابع آبی، همراه با سهولت در عرضه خدمات و نهاده های کشاورزی و استفاده بهتر و اقتصادی از ابزار و آلات کشاورزی اشاره کرد.

مراکز خدمات کشاورزی، روستایی و عشایری

این نهاد در سال ۱۳۶۰ با منظور توسعه فعالیتهای کشاورزی، روستایی و عشایری، عرضه خدمات فنی، اعتباری و زیر بنایی، رفاهی، آموزشی، تحقیقی و ترویجی، تهیه و تجهیز و توزیع وسایل و نهاده های کشاورزی و ارائه تسهیلات خدمات بازرگانی تشکیل شد.

جهاد سازندگی

جهاد سازندگی به عنوان یک نهاد انقلابی از سال ۱۳۵۸ فعالیتهای خود را در سطح روستاها با اهداف ذیل آغاز کرد:

  • حرکت به سوی استقلال و خودکفایی کشور با تلاش در جهت بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی روستاها و مناطق عشایری از طریق توسعه کشاورزی، دامداری، صنایع روستایی و بازسازی ویرانیها با همکاری دستگاههای اجرائی مربوطه و اقشار مختلف مردم
  • ایجاد زمینه رشد شخصیت والای انسانی روستائیان از طریق مشارکت و نظارت آنان در فعالیت روستائیان
  • بسیج اقشار مردم در جهت سازندگی روستاها و فراهم کردن امکان تلاش برای نیروهای مومن و ایثارگر جامعه و رشد و تکامل آنها.

در گزارش بعدی به وضعیت اقتصاد جامعه روستایی در هشت سال ریاست جمهوری حضرت آیت الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی پرداخته خواهد شد.

منابع

  • کتاب جامعه شناسی روستایی، منصور وثوقی
  • کتاب جامعه شناسی توسعه و توسعه نیافتگی در ایران، مصطفی ازکیا
  • کتاب توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران، ازکیا و غفاری


جهت احترام به مخاطبان فرهیخته، نظرات بدون بازبینی منتشر می شود. لطفا نظرات خود را جهت تعميق و گسترش بحث ارائه نمایید. نظرات حاوی توهين، افترا و تهمت به ديگران پاک می شود.